Cop27: nieuwe voorwaardelijke beloften?

Door DPAM

De afgelopen twee weken waren alle ogen weer gericht op de jaarlijkse klimaattop of ‘COP’, de 27e editie al. Gezien de vele edities is het verwonderlijk dat alle conferenties een zekere samenhang vertonen, namelijk een gebrek aan ambitieuze toezeggingen en verbintenissen.

Voor de aanvang van de klimaattop lagen er drie kernvragen op tafel. Hoe ziet de situatie eruit na afloop van COP27?

 

Kernvraag nummer 1: het dichten van de emissiekloof

 

Zijn de nieuwe verbintenissen in overeenstemming met het Akkoord van Parijs of ontbreekt het nog steeds aan voldoende ambitie?

Resultaat na COP27: Negatief

 

We zijn nog lang niet op weg naar een 1,5°C-scenario, of zelfs eentje waar de opwarming van de aarde onder 2°C blijft. In tegenstelling tot wat werd verwacht en aangekondigd in de aanloop naar de COP27, vond er geen opmerkelijke actualisering van de NDC’s (Nationally Determined Contribution) plaats. Met uitzondering van enkele aankondigingen hier en daar, zoals door de Europese Unie (57% emissiereductie tegen 2030), Mexico over een toekomstige herziening van zijn ambities met financiële steun van de VS en ten laatste, Botswana, dat zijn NDC-doelstelling heeft verdubbeld, zullen deze uitzonderingsgevallen de situatie niet veel veranderen.

 

India heeft hoge verwachtingen gewekt door een geleidelijke afbouw van fossiele brandstoffen te beloven. Met de VS, de EU en het VK aan boord heeft het idee aan geloofwaardigheid en populariteit gewonnen, maar uiteraard hebben grote exporteurs van fossiele brandstoffen, zoals Saoedi-Arabië, er zich niet bij aangesloten.

 

Geen enkele verbintenis om fossiele brandstoffen te verminderen of geleidelijk af te schaffen, noch enige verbintenis om de emissies tegen 2025 te beperken, is in de definitieve tekst opgenomen, en werd waarschijnlijk niet eens in overweging genomen. Wij blijven bij de vorige COP-versie van de finale tekst en dus geen geboekte vooruitgang op het gebied van fossiele brandstoffen ondanks de urgentie die in alle wetenschappelijke rapporten wordt benadrukt. Dit heeft misschien een verband met de verviervoudiging van het aantal afgevaardigden van de fossiele-brandstofindustrie op de COP (meer dan 600!).

 

Een troostprijs is de nieuwe trilaterale alliantie tussen Brazilië, Indonesië en de Democratische Republiek Congo over bosbehoud en de strijd tegen ontbossing. Dit is een belangrijke overwinning, hoewel die waarschijnlijk meer te danken is aan de terugkeer van Lula da Silva als president van Brazilië dan aan de COP zelf.

 

Tweede kernpunt: een steeds hogere rekening

 

Is het eindelijk tijd om het gat in de financiering van de klimaat transitie te dichten?

Post-COP27 resultaat: Negatief

 

De nationale verbintenissen omtrent de financiering van de transitie blijven onbestaand. De jaarlijkse aanpassingsbehoeften worden geschat op 160 tot 340 miljard dollar tegen 2030 en op 315 tot 565 miljard dollar tegen 2050. Wat de ontwikkelde landen tot nu toe hebben beloofd blijft echter significant minder dan de toegezegde 100 miljard dollar, laat staan vergeleken met de totale aanpassingsbehoeften. Tegen 2024 wordt een nieuwe collectieve doelstelling voor klimaatfinanciering verwacht. Uitstelgedrag is ongekend hoog.

 

Wat België betreft, heeft het land een financieringsdoelstelling aangekondigd van 138 miljoen euro tegen 2024, met een focus op subsidies voor aanpassingen ter ondersteuning van haar Afrikaanse partnerlanden en de minder ontwikkelde landen.

 

Gelukkig zijn samenwerkingen tussen de publieke en private sector in opkomst en spelen de VS en de EU een leidende rol op dit gebied. Via een mix van subsidies, leningen en investeringen bereikt de particuliere sector de ontwikkelingslanden, terwijl de risico’s worden gedeeld. Initiatieven zoals de Just Energy Transition Partnerships (reeds vorig jaar aangekondigd) ondersteunen Zuid-Afrika in haar overgang naar een steenkoolvrije economie en hebben duidelijk de aanzet gegeven tot andere initiatieven. Zo heeft Indonesië op de G20-top een overeenkomst ter waarde van 20 miljard dollar aangekondigd, werkt Vietnam aan een overeenkomst en heeft Egypte op de COP27 een belangrijk nieuw partnerschap aangekondigd.

 

Maar zijn deze verbintenissen sterk genoeg? Zullen politieke veranderingen (bv. verkiezingen in de VS) of geopolitieke spanningen (energiecrisis, oorlog) de verwezenlijking van deze verbintenissen belemmeren?

 

Met betrekking tot artikel 6 van het Akkoord van Parijs en een internationale koolstofmarkt is geen vooruitgang geboekt. Dit ondanks het feit dat ontwikkelingen over de beginselen van koolstofcredits vóór de COP27 goed nieuws waren.  De COP-onderhandelaars leken echter niet enthousiast om het concept in een formele tekst op te nemen.

Er is wel een akkoord bereikt over de oprichting van een fonds voor klimaatrampen. Dit kan worden gezien als een belangrijke overwinning voor de meest kwetsbare landen, gezien de langdurige weerstand van de ontwikkelde economieën tegen de oprichting van een speciaal fonds voor alle veroorzaakte verlies en schade.

 

De Europese Unie heeft ook geprobeerd de financieringsbasis van een dergelijk fonds te wijzigen door China erbij te betrekken (niet vanwege haar historische emissies, maar vanwege de huidige emissies, gebrek aan ambitie en economische macht). Een initiatief dat niet goed werd ontvangen door de ontwikkelingslanden. De tijd loopt en als snelgroeiende economieën zoals China, Rusland en Saudi-Arabië zich niet aansluiten bij de ambitieuze doelstellingen en verbintenissen, zullen de broeikasgasconcentraties niet afnemen.

 

Een ander positief punt dat werd bereikt is het akkoord tussen de Franse president Emmanuel Macron en de premier van Barbados, Mia Mottley, om een groep op te richten die tijdens de volgende vergadering van de gouverneurs van het IMF en de Wereldbank in het voorjaar van 2023 wijzigingen moet voorstellen. Het feit dat de financiering voor klimaatbestendigheid op de officiële agenda van het IMF en de Wereldbank wordt geplaatst, kan als een positieve stap worden beschouwd. Zal het echter de internationale financiële instellingen volledig hervormen? Men mag het hopen.

 

Derde kernvraag: Zullen innovatie en samenwerking ons allemaal redden?

 

Resultaat na COP27: Neutraal

 

Hoewel niet direct gerelateerd aan innovatie in industriële termen, werden er nieuwe ISO-normen gepubliceerd over Net Zero en overgangsplannen voor zowel investeerders als bedrijven. Dit is een positieve stap om de markt te standaardiseren en ervoor te zorgen dat geloofwaardige veranderingen worden doorgevoerd.

 

Conclusie

 

COP27 kan worden gezien als een nieuwe mislukking. De onvoldoende inspanningen om emissies te verminderen, de zogenaamde NDC’s zijn onvoldoende versterkt, de maatregelen voor de financiering van de overgang van ontwikkelingslanden stellen teleur tegenover wat was beloofd door ontwikkelde landen en het aangekondigde verlies- en schadefonds lijkt opnieuw een voorwaardelijke belofte of wishful thinking.

 

De rijke landen moeten begrijpen dat een verlies- en schadefonds, de vooruitgang van COP27, alleen financieel haalbaar is als we de opwarming van de aarde beperken tot 1,5°C en daarom de doelstellingen voor het terugdringen en uitfaseren van fossiele brandstoffen versterken. Vermindering van en aanpassing aan de klimaatverandering zijn met elkaar verbonden en verweven.

 

Bovendien heeft de COP opnieuw verzuimd om de gevoelige kwestie van snelgroeiende economieën zoals China, Rusland en Saudi-Arabië aan te pakken. Zonder de deelname van deze landen aan ambitieuze doelstellingen en verbintenissen zullen de broeikasgasconcentraties niet afnemen.

 

 

Lees ook corner Duurzame beleggingen

Dit bericht is geplaatst in Duurzame beleggingen met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *