Hoe kunnen we ESG-criteria en democratische principes verzoenen?

Door DPAM

Het conflict tussen Oekraïne en Rusland herinnert ons er dagelijks aan hoe kostbaar vrijheid en democratie zijn en hoe essentieel veiligheid is. En paradoxaal genoeg zien we in deze situatie dat duurzame ESG-beleggingen een identiteitscrisis doormaken. Zulke beleggingen sluiten immers bijna unaniem de defensiesector uit omdat zij bewapening niet financieren. Hoewel de sectorklemtonen niet systematisch vergelijkbaar zijn, is de onderweging van de energiesector in een context van stijgende prijzen (en dus relatieve outperformance) ook een constante factor in deze beleggingen.

 

Oekraïne/Rusland conflict en bewapening

 

Zoals we al zeiden, zijn duurzame beleggingen om ethische redenen doorgaans niet blootgesteld aan de defensiesector. De meeste Europese labels op de markt vereisen niet enkel dat controversiële wapens worden uitgesloten (de Belgische wet-Mahoux – een wettelijke verplichting – verbiedt de directe en indirecte financiering van controversiële bewapening), maar bewapening in zijn geheel.

 

Het huidige conflict brengt het hele debat van desinvestering versus engagement opnieuw onder de aandacht. Het is echter hoogst onwaarschijnlijk dat zulke beleggingen te reduceren zijn tot de uitsluiting van wapens. Naast financiële prestaties zijn duurzaamheidskenmerken en het verdedigen van waarden voor deze beleggingen even belangrijk in de ogen van hun beleggers.

 

Delokalisatie en democratie

 

Ten tweede heeft Europa strategische sectoren zoals halfgeleiders of telecommunicatie gedelokaliseerd naar andere landen zoals Azië en is het nu afhankelijk van landen met twijfelachtige democratische normen. Hoewel klimaat ESG-onderzoek blijft domineren, had de pandemie sociale kwesties, en in het bijzonder de veiligheid van de werknemers, al op de voorgrond gebracht. Vandaag wordt de nadruk gelegd op governance met betrekking tot het respect voor politieke rechten en burgerlijke vrijheden.

 

Duurzame beleggingen hebben de neiging bepaalde landen die de democratische minimumnormen niet respecteren of onder embargo staan, niet te financieren. Enerzijds blijven de meeste beleggingen in duurzame overheidsobligaties wel investeren in landen als Rusland of China, net als de traditionele marktindexen, en dit doet vragen rijzen over de geloofwaardigheid van de zogenaamde verantwoorde en duurzame aanpak.

 

Anderzijds wordt bij duurzame beleggingen doorgaans een onderscheid gemaakt tussen het land (en de belegging in overheidsobligaties) en de bedrijven die zich in dat land bevinden. Een belegging in Russisch schuldpapier moet dus los worden gezien van een belegging in een in Rusland gevestigde onderneming. Hoewel het om twee verschillende zaken gaat, is het onderscheid niet zo duidelijk. De nauwe band tussen staatsbedrijven zoals Gazprom en de heersende dictatuur is een hinderpaal voor de meeste duurzame beleggers.

 

De situatie is echter zelden zwart-wit, en verscheidene voorbeelden, met name van investeringen in Chinese bedrijven, hebben aangetoond dat zij ondanks privatiseringen betrokken zijn bij controverses op het gebied van de mensenrechten die verband houden met het regeringsbeleid.

 

Het voorbeeld van de Amerikaanse microprocessorfabrikant Intel, die zich verontschuldigde voor de negatieve reacties op zijn brief waarin het bedrijf zijn leveranciers aanspoorde geen producten of arbeidskrachten uit de Chinese regio Xinjiang af te nemen, is in dit verband veelzeggend. De situatie is dus complex en de delokalisering van belangrijke operaties staat centraal in het debat. Afgezien van de bezorgdheid om duurzame fondsen, wordt er nu met name gekeken naar een reshoring van belangrijke sectoren naar het Westen;

Zo publiceert de ngo Freedom House jaarlijks een rapport over de toestand van de democratie in de wereld en heeft het de laatste jaren voortdurend gewaarschuwd voor de achteruitgang van de democratie op wereldschaal, ook in Europa.

 

Stijgende energieprijzen

 

Stijgende energieprijzen zijn nadelig voor de relatieve prestaties van duurzame beleggingen en kunnen leiden tot een verschuiving van geld naar zogeheten mainstreambeleggingen met een grotere blootstelling aan de energiesector.

 

De vrees dat het geld in de andere richting zal vloeien, is echter ongegrond. De energiecrisis en de geopolitieke situatie zouden net kunnen leiden tot een versnelling van de energietransitie, die centraal staat in de doelstellingen van duurzame beleggingen.

 

Enerzijds is het laatste IPCC-rapport glashelder: het is wetenschappelijk bewezen dat klimaatverandering een bedreiging vormt voor het menselijk welzijn en de volksgezondheid in de wereld. Anderzijds hebben verschillende landen, zoals het Verenigd Koninkrijk[1] en Duitsland[2] hun beleid en projecten op het gebied van hernieuwbare energie verder versterkt.

 

Uit het zesde evaluatierapport over klimaatverandering (IPCC) blijkt dat de uitstoot van broeikasgassen sinds de ondertekening van de Overeenkomst van Parijs in 2015 met 14% is toegenomen, met een recordjaar in 2021, toen de ondertekenaars zich ertoe verbonden de uitstoot tegen 2030 met 45% te verminderen. Om de opwarming van de aarde tegen 2100 in de mate van het mogelijke tot 1,5% te beperken, moet de uitstoot van broeikasgassen tegen 2025 zijn hoogtepunt hebben bereikt.

 

Zonder in te gaan op de kwestie van een geloofwaardige universele koolstofprijs en mogelijke belastingen, die niet het voorwerp uitmaken van het debat van vandaag, impliceert dit een agressieve afbouw van de koolstofuitstoot en een reële financiering van de energietransitie, d.w.z. een reële verschuiving van de geldstromen.

 

Momenteel is de Europese taxonomie – en buiten het Europese continent zijn andere taxonomieën in opmars – het enige relatief doeltreffende instrument voor dit doel, hoewel het, gezien het tegen bepaalde grenzen oploopt, niet altijd evenveel goede beleggingskansen biedt. Maar de uitbreiding tot de andere vier milieudoelstellingen zou deze situatie al gedeeltelijk moeten goedmaken.

 

De paradox van duurzame beleggingen

 

Kortom, duurzaam beleggen zit vandaag in een paradoxale situatie. Enerzijds herinnert het conflict tussen Oekraïne en Rusland ons aan het belang van kernwaarden als democratie, veiligheid en vrijheid. Waarden die centraal moeten staan in de duurzame benadering van SRI-beleggingen.

 

Anderzijds spelen de vrijwel uniforme uitsluiting van de defensie- en bewapeningssector en de sterke en wijdverbreide onderweging in de energiesector in het nadeel van zulke beleggingen, die dan ook te lijden kunnen hebben van een zekere relatieve en tijdelijke underperformance. Daarom mogen we niet vergeten dat financiële prestaties even belangrijk zijn als de geloofwaardigheid van de duurzaamheidskwaliteiten van deze beleggingen.

 

We herinneren eraan dat duurzaam beleggen in de eerste plaats een belegging op middellange en lange termijn is, die erop gericht is bedrijven en staten te begeleiden bij hun duurzame groei en die over deze beleggingshorizon een duurzaam rendement wil behalen.

 

De Europese regelgeving, met name SFDR, is op dit punt duidelijk: de zogenaamde artikel 9-producten (dark green) van de SFDR-classificatie stellen de duurzaamheidsdoelstelling boven andere doelstellingen van financiële of andere aard. Het referentiekader blijft het actieplan van de Europese Commissie voor duurzame financiering, namelijk de financiering van een duurzame en inclusieve energietransitie. Het wetenschappelijke bewijsmateriaal is er ook om ons eraan te herinneren dat kortetermijndenken geen soelaas biedt en dat het belangrijk is voortdurend vraagtekens te plaatsen bij de kernwaarden die bedrijven en staten kunnen bevorderen of verwaarlozen.

 

Zie ook de corner Duurzame beleggingen

 

[1] De Britse regering heeft op 7 april haar nieuwe energiestrategie onthuld: het land zet in op hernieuwbare energie, kernenergie, enz., maar ook op nieuwe E&P olie- en gasprojecten.

[2] In Duitsland heeft de regering een nieuw wetgevingspakket aangekondigd voor een sterke versnelling van het gebruik van hernieuwbare energie.

Dit bericht is geplaatst in Diversen, Duurzame beleggingen met de tags , , , . Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *