Waarom een testament opmaken?

Door Astrid Dutré en Sophie Slits, Senior Estate Planners bij Bank Nagelmackers

 

In geval van een overlijden bepaalt de wetgever wie de erfgenamen zijn en waar zij recht op hebben. Met een testament kan afgeweken worden van de wettelijke regels.

Een testament heeft voorrang op de wettelijke regeling. Toch is men niet volledig vrij om via testament zijn volledige vermogen toe te bedelen aan wie hem lief is. De wetgever heeft duidelijke grenzen gesteld aan ieders beschikkingsvrijheid. Bepaalde familieleden hebben in ieder geval recht op een deel van de nalatenschap. Dat deel heet de ‘reserve’, die familieleden zijn de ‘reservataire erfgenamen’. Het deel dat na de toekenning van de reserve overblijft, is het beschikbare deel dat iemand tijdens zijn leven kan schenken of bij testament kan toebedelen aan wie hij wil.

 

Heeft de erflater kinderen, dan is hun reserve gelijk aan de helft van de nalatenschap, ongeacht het aantal kinderen. Die helft wordt onder hen in gelijke delen verdeeld. De andere helft is het beschikbaar deel.

De langstlevende huwelijkspartner is ook een reservataire erfgenaam. Zijn of haar reserve is tweevoudig. Hij of zij heeft recht op het vruchtgebruik op de helft van de goederen van de nalatenschap en heeft in elk geval het volledige vruchtgebruik op de gezinswoning en het daarin aanwezige huisraad.

Werd het beschikbaar deel overschreden en de reserve aangetast, dan kunnen de reservataire erfgenamen bij de rechtbank een vordering tot inkorting instellen om op die manier het aangetaste deel van de reserve terug te eisen.

 

Is een testament nuttig en soms ook noodzakelijk?

 

In bepaalde gezinssituaties laat een testament toe bepaalde vergetelheden van de wetgever op te vangen.

Feitelijke samenwoners erven niet automatisch van elkaar terwijl het erfrecht van de wettelijke samenwoners beperkt is tot het vruchtgebruik op de gezinswoning en het daarin aanwezige huisraad. Het kan dus nuttig zijn om elkaar te bevoordelen via een testament. Ook voor echtgenoten kan het interessant zijn een testament op te maken. Op die manier kunnen ze elkaar meer toebedelen dan wat de wet voorziet. Hebben de erflaters kinderen, dan moeten ze uiteraard ook rekening houden met hun reserve.

In een nieuw samengesteld gezin zijn de pluskinderen geen wettige erfgenamen. Wil een plusouder zijn vermogen volledig of deels aan zijn pluskinderen nalaten, dan zal een testament noodzakelijk zijn.

 

Legaten aan de kleinkinderen

 

Heeft de erflater kinderen, dan zijn zij de wettige erfgenamen en zullen zij in eerste lijn erven. Wil een grootouder een deel van zijn vermogen rechtstreeks aan zijn kleinkinderen nalaten, dan zal hij dat moeten voorzien in een testament.

Zo kan een grootouder in zijn testament het beschikbaar deel of een fractie daarvan rechtstreeks toebedelen aan zijn kleinkinderen.

Het testament kan bepalen dat de toebedeling van het beschikbaar deel in volle eigendom gebeurt (de kleinkinderen zullen dan bij een overlijden de volle eigendom bekomen) of in vruchtgebruik aan de langstlevende echtgenoot of de ouder van de kleinkinderen (de kleinkinderen zullen dan pas later de volle eigendom van de aan hen gelegateerde goederen ontvangen).

 

Conflicten vermijden

 

Verwacht men ruzie over de verdeling van het vastgoed, discussies rond het lot van de gezinswoning of getouwtrek tussen de erfgenamen, dan kan een duidelijk testament een uitstekend middel zijn om de familievrede te bewaren.

Om zich ervan te verzekeren dat zijn laatste wensen gerespecteerd worden, kan de erflater een testamentuitvoerder aanstellen die zal waken over de goede uitvoering van het testament.

 

Een vriend(in) bevoordelen

 

Maar wat indien de erflater iemand anders wenst te begunstigen in zijn testament? Dat kan uiteraard ook. Of het nu een buur, goede vriend, een goed doel, gemeente of stichting is. Elke natuurlijke persoon of rechtspersoon kan in een testament begunstigd worden.

 

Voor natuurlijke personen zal de door hen te betalen erfbelasting op het aan hen gelegateerde vermogen bepaald worden op basis van de graad van verwantschap met de erflater. Voor rechtspersonen zijn er specifieke tarieven voorzien.

 

Onterven van een kind of huwelijkspartner?

 

Het is niet mogelijk een kind volledig te onterven. Het is immers een reservataire erfgenaam. Het is wel mogelijk zijn/haar wettelijk erfdeel te beperken tot zijn/haar reserve op basis van een testament.

 

Wat met de echtgenoot in geval van een feitelijke scheiding?

 

De echtgenoot blijft een wettige erfgenaam en zal in principe erven. Door de opmaak van een testament kan datvoorkomen worden. De echtgenoot van wie men feitelijk gescheiden leeft, kan volledig onterfd worden als de volgendedrie voorwaarden vervuld zijn: de echtgenoten leven sinds minstens zes maanden feitelijk gescheiden van elkaar, zehebben via een gerechtelijke akte een afzonderlijk verblijf gevorderd en ze hebben het samenwonen na die akte nietopnieuw hervat.

 

Raadpleeg ook de corner Overdracht

Dit bericht is geplaatst in Erfenis met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.