Wat u moet weten over technologiewaarden en de antitrustwetgeving

@Pexels

Door BNP Paribas AM

De afgelopen jaren deden technologiewaarden het dankzij de snelle opmars van de digitale economie aanzienlijk beter dan de brede markt.

 

    • Ondanks hun fenomenale groei genereert een aantal technologiereuzen in feite slechts magere winsten doordat ze lagere prijzen dan hun reële kosten aanrekenen om verder te kunnen groeien.

  • Dankzij die strategieën zijn bepaalde technologiebedrijven heer en meester in de onlinehandel en leveren ze de basisinfrastructuur voor tal andere activiteiten.
  • Specifieke kenmerken van de structuur en het gedrag van deze ondernemingen kunnen als concurrentieverstorend worden opgevat. Recente berichten in de VS geven te verstaan dat de antitrustautoriteiten momenteel nauwlettend op hun doen en laten toekijken.

Grafiek 1: De index NYSE FANG+ spiegelt een segment van de technologie en de conjunctuurgevoelige consumptie af en doet het sinds januari 2015 aanzienlijk beter dan de index S&P 500 (Basis 100: januari 2015)

  1. Wat betekent ‘trust’ in de term antitrust?

In zijn boek ‘The Curse of Bigness – Antitrust in the New Gilded Age’ schetst Tim Wu, hoogleraar aan de Columbia Law School, een uitstekend beeld van de geschiedenis van trusts. Hij beschrijft hoe de ‘trustbeweging’ tussen het einde van de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw opriep om de Amerikaanse en wereldwijde economie om te vormen tot één gigantisch monopolie wat ook gebeurde door de oprichting van bedrijven zoals Standard Oil en AT&T in Amerika of I.G. Farben in Duitsland.

In de Verenigde Staten liep die monopoliseringsbeweging als een sneltrein. Tussen 1895 en 1904 fuseerden minstens 2274 bedrijven in de verwerkende industrie tot er nog slechts 157 overbleven die elk veelal hun sector domineerden. Begin de jaren 1900 vielen nagenoeg alle grote sectoren van de Amerikaanse economie onder de controle van een monopolist (of toch bijna). De onderneming Standard Oil van John D. Rockefeller, US Steel Corporation en International Mercantile Marine Co. waren de meest vermaarde monopolisten. Hun modellen inspireerden copycats die op hun beurt trusts voor tabak, katoen, suiker, rubber, spijkers enz. oprichtten. Dat waren de monopolisten van de gouden eeuw.

De Sherman Act of de eerste antitrustwet

De ‘Sherman Act’ is de eerste antitrustwet. Hij dateert uit 1890 toen er in de VS een eerste protestbeweging tegen trusts op gang kwam. De Sherman Act hanteert stoere taal. De letterlijke tekst verbiedt zoveel zaken dat het universitaire debat over de interpretatie en geschiedenis van deze wet nog altijd aan de gang is. Maar twee zaken kunnen we alvast stellen:

  • de wet was duidelijk een reactie op de toenemende macht van monopolietrusts, zoals Standard Oil en
  • de Congresleden hadden duidelijk uiteenlopende zorgen gaande van de kwalijke gevolgen van het prijsbeleid van monopolies tot de idee dat een enkele eigenaar van een trust met een enorme machtspositie fundamenteel indruiste tegen de principes van de Amerikaanse democratie.

Huidige situatie

Vandaag kan de ‘big tech’-sector waarin goederen uitgewisseld worden tegen persoonsgegevens voldoende aanleiding zijn om de interpretatie van het begrip monopoliepositie opnieuw tegen het licht te houden.

De huidige technologiegiganten, anders gezegd de Standard Oils en US Steels van deze tijd, zijn machtiger dan de regeringen en bedreigen de liberale democratie. Dat rechtvaardigt mogelijk dat hun macht wordt ingeperkt via een bredere visie op monopolies

Is het internet inderdaad de spoorweg van onze eeuw, anders gezegd een openbare infrastructuur die broodnodig is voor een groot deel van de handel en communicatie van de moderne economie, dan stellen de privébedrijven met winstoogmerk die deze sector beheersen mogelijk een monopolieprobleem.

  1. Zijn er dus plannen om antitrustmaatregelen te treffen die de macht van technologiegiganten aan banden leggen?

Ja, de terugval van technologiewaarden begin juni was naar verluidt een gevolg van geruchten dat de Amerikaanse autoriteiten die de antitrustwetgeving moeten toepassen van plan waren om het doen en laten van vier ‘big tech’-bedrijven onder de loep te nemen. Het akkoord tussen het Amerikaanse Ministerie van Justitie (DOJ) en de federale handelscommissie (Federal Trade Commission, FTC) opent de deur naar verder antitrustonderzoek. Die twee agentschappen zijn samen verantwoordelijk voor de toepassing van de antitrustwetgeving in de VS en moeten het eens raken over hun onderlinge bevoegdheden voor ze een onderzoek kunnen openen.

In zijn toespraak tijdens een conferentie in juni verwees Makan Delrahim, hoofd van de antitrustafdeling van het DOJ, naar gevallen van ontmanteling van trusts in de VS zoals Standard Oil, AT&T en Microsoft. Hij onderstreept dat Standard Oil destijds ook als een belangrijke vernieuwer werd gezien, maar toch ontmanteld werd door de federale overheid.

Momenteel is nog niet duidelijk welke aspecten de agentschappen onderzoeken, noch hoe ze van plan zijn om op te treden. Die zaken kunnen nog jaren aanslepen en uiteindelijk kunnen de agentschappen nog beslissen om geen enkele maatregel te treffen.

Nog belangrijker misschien is dat het gerechtelijk comité van de Kamer van Afgevaardigden heeft verklaard dat het een eigen onderzoek wil openen naar de concurrentie op de digitale markten. In de komende achttien maanden zal dit comité de leiders van de technologiesector en hun concurrenten ondervragen om na te gaan of de marktvoorwaarden wel billijk zijn.

Die aankondigingen kunnen een belangrijk keerpunt worden voor de technologiesector, nu de regering-Trump en het Congres suggereren dat ze een harder standpunt willen innemen op het stuk van de concurrentie in de digitale wereld. De afgelopen jaren kwam het grootste antitrustrisico voor de Amerikaanse technologiereuzen nog uit de hoek van de Europese Unie.

Lees de hele studie hier

Lees ook de corner ‘Markten’ op MoneyStore

Dit bericht is geplaatst in Actualiteit met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *