Vooruitzichten 2015: 0 % koolstof?

IMG_0972Door Petercam

Zoals de traditie het wil, geven economen aan het begin van het jaar hun vooruitzichten voor het nieuwe jaar.

Voor Europa zijn de vooruitzichten eerder bescheiden: zowel de economische groei, inflatie als rente staat dicht bij 0 % … maar wat zouden we zeggen van 0 % koolstofuitstoot?

Het concept

Het is nu bijna twee jaar geleden dat het debat werd gelanceerd over de zogenaamde decarbonisatie van de economie en de thesis van de ‘stranded assets’. Dit zijn activa, voornamelijk van de energiesector (olie, gas en openbare nutsvoorzieningen), die onontginbaar zouden worden als de wetgeving inzake de beperking van de temperatuurstijging op aarde aanzienlijk strenger zou worden. De theorie van de stranded assets gaat ervan uit dat een groot gedeelte van de reeds afgeschreven koolstofreserves niet meer winbaar zou worden bij een stijging van de koolstofprijs en dus een gevoelige stijging van de exploitatiekosten.

Om de opwarming van de aarde te beperken tot 2°, een internationaal erkende maatregel, zou de totale koolstofuitstoot niet hoger mogen zijn dan een budget van 565 gigaton CO2 tegen 2050. De huidige kool-, gas- en oliereserves zijn momenteel echter 5 keer groter dan de mogelijke koolstofuitstoot die dit budget voorziet. Er is bijgevolg een aanzienlijk risico dat de regelgeving steeds strenger zal worden. Bovendien is het aantal maatregelen de afgelopen 10 jaar reeds verdrievoudigd in meer dan 60 landen.

Als deze beperkingen inzake koolstofuitstoot effectief zouden worden toegepast, zouden met name de oliebedrijven niet langer in staat zijn om bepaalde reserves te exploiteren. Die activa worden dan ‘stranded’ of niet langer winbaar.

Het gaat in essentie over de meest blootgestelde en kwetsbare activa, namelijk degene met de hoogste productiekosten en koolstofuitstoot, zoals oliezanden, diepwateroperaties, offshore activa op de Noordpool of elk actief met exploitatiekosten die hoger liggen dan die van conventionele olie, gemeten in vaten olie-equivalent.

Het Internationaal Energie Agentschap schat dat 2/3e van de bestaande fossiele energiereserves onontginbaar wordt als de internationale gemeenschap haar doelstelling toepast om de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan 2° boven de pre-industriële niveaus.

Een risico voor beleggers?

Het concept van stranded assets komt met name voort uit het risico dat de regelgeving inzake koolstofuitstoot steeds verder toeneemt. Het is gebaseerd op de veronderstelling dat de regelgeving steeds strikter en dwingender wordt. De verschillende klimaattoppen die werden georganiseerd tonen aan dat steeds meer landen hun verantwoordelijkheid willen nemen, zelfs de meest vervuilende landen, zoals blijkt uit het jongste akkoord dat de VS en China sloten. Aan de vooravond van de klimaatconferentie van de Verenigde Naties, de COP 21 in Parijs, verwacht men een duidelijker en becijferd engagement. Ook al verwachten sommigen reeds dat de top een grote ontgoocheling wordt, toch zal de COP21 de druk verder opvoeren om het koolstofrisico beter in kaart te brengen.

Een striktere en strengere regelgeving kan aanleiding geven tot het ontstaan van een koolstofzeepbel die beleggers duur te staan kan komen, aangezien zij zullen moeten leren omgaan met een decarbonisatie van de economie op lange termijn. Dit scenario zou ertoe leiden dat de meest blootgestelde activa worden geïsoleerd en dat er indien mogelijk een herschikking komt van de exploitatiesites.

Hoe kan men zich beschermen?

Als bedrijven effectief niet langer in staat zouden zijn om een groot gedeelte van hun fossiele energiereserves te ontginnen, houdt de markt voor dit type producten op te bestaan, wat een belangrijke uitdaging zou inhouden voor beleggers. De waardering van energiebedrijven is immers sterk gecorreleerd met de bewezen energiereserves, die fors in waarde kunnen dalen.

Een verwittigd belegger is er twee waard. Maar hoe moet men dit risico benaderen, dat tot hiertoe voornamelijk theoretisch is en sterk afhangt van hypotheses rond klimaatopwarming en eventuele nieuwe regelgeving?

De jongste tijd hebben verschillende institutionele beleggers, zoals het Deense pensioenfonds PensionDanmark, ervoor gekozen om hun beleggingen in deze sector van de hand te doen. De campagne om uit deze bedrijven te stappen met het oog op een economie die niet langer fossiele brandstoffen gebruikt, draait op volle toeren. De wettelijke pensioenfondsen in Zweden, de zogenaamde AP-fondsen, hebben eveneens het initiatief genomen om hun beleggingsportefeuilles op te delen in functie van het koolstofrisico (hoog, gemiddeld of zwak) en om wereldwijde bedrijven met een hoog risico te verkopen.

De wereldwijde indexleverancier FTSE heeft ook samengewerkt met een van de grootste fondsbeheerders ter wereld, Blackrock, om een nieuwe reeks indices te creëren waarin geen enkel bedrijf zit dat actief is in fossiele brandstoffen. Bedrijven die actief zijn in de ontginning of exploitatie van fossiele brandstoffen worden geweerd uit deze index.

De andere mogelijkheid is engagement, en het belonen van de bedrijven die het meest proactief met deze problematiek omgaan, met name degene die zich meer richten op hernieuwbare energie in plaats van fossiele brandstoffen. Bovendien bestaan er programma’s voor het opvangen en opslaan van koolstofdioxide.

Ondanks het feit dat er geen wereldwijde regelgeving bestaat, zit de energiesector in een fundamenteel transformatieproces. Denken we maar aan de regelgeving inzake luchtkwaliteit, afnemende kosten voor hernieuwbare energie, beschikbaarheid van water, enz. De nutsbedrijven worden geconfronteerd met het feit dat de levensduur van hun krachtcentrales onzeker is en marktmechanismen zoals koolstofprijzen dragen daartoe bij. Bijgevolg zijn ook zij gevoelig voor activa die minder waard kunnen worden.

Het concept van stranded assets, dat weliswaar nog erg theoretisch en hypothetisch is, creëert belangrijke uitdagingen voor de sector van fossiele brandstoffen. Financieel analisten zouden verschillende hypotheses moeten opnemen in hun modellen, om hun waardering te toetsen aan plausibele scenario’s. De traditionele waarderingsmaatstaven zoals de vervangingsratio van de reserves zullen worden vervangen, of op zijn minst worden verfijnd, zodat aanvullende parameters kunnen worden opgenomen die beter rekening houden met een wereld die moet leven met een beperking van de koolstofuitstoot.

Lees ook corner Duurzame beleggingen

Dit bericht is geplaatst in Duurzame beleggingen met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.