Wat betekent opborrelend protectionisme voor de economie?

@Pexels

Door Cédric Scholtes, Co-Head Inflation, Rates Committee Chair, BNParibas AM

Deze zomer ging het aan het handelsfront van kwaad naar erger. Wel bleek de regering Trump haar pijlen vooral op China te richten. Met Canada en Mexico bereikte ze uiteindelijk wel een compromis om het Noord-Amerikaanse Vrijhandelsakkoord (Engels: North American Free Trade Agreement, NAFTA) te vervangen en met de Europese Unie kwam er een wapenstilstand.

Een coalitie tegen de Chinese handelspraktijken

In juli trok voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker naar Washington om er over het handelsbeleid te onderhandelen. In de loop van het tweede kwartaal had de Europese Unie verzet aangetekend tegen de toepassing van Amerikaanse invoerrechten op staal en aluminium, maar in feite vreesde ze vooral dat de Amerikaanse regering zich op artikel 301 betreffende de nationale veiligheid zou beroepen om nieuwe douanetaksen op Europese wagens te heffen.

De besprekingen resulteerden in een akkoord over de oprichting van een werkgroep die een aantal handelskwesties onder de loep moet nemen en in een verklaring dat de Verenigde Staten zolang die discussies lopen geen nieuwe invoerrechten meer zouden opleggen. De deelnemers aan de werkgroep zullen zich vooral toeleggen op “de afschaffing van invoerrechten, andere handelsbelemmeringen en subsidies voor industriële producten buiten de autosector… (evenals) een verlaging van het aantal hinderpalen en een sterkere samenwerking op het gebied van diensten, chemische, farmaceutische en medische producten evenals soja”. Beide partijen kwamen bovendien overeen om “… hun strategische samenwerking in de energiesector te verstevigen. De Europese Unie wil meer vloeibaar aardgas (Engels: Liquid Natural Gas, LNG) uit de Verenigde Staten importeren om haar bevoorrading te diversifiëren».

Dat was vanzelfsprekend slechts een voorakkoord in de aanloop naar echte onderhandelingen. De gezamenlijke verklaring gaf echter ook duidelijk te verstaan dat er een gemeenschappelijk front tegen de handelspraktijken van China werd opgetrokken: «We zijn overeengekomen om de krachten te bundelen en zo de Amerikaanse en Europese bedrijven beter te beschermen tegen onbillijke praktijken in de wereldhandel. We zullen dus nauw samenwerken met de partners die onze waarden delen om de Wereldhandelsorganisatie (Engels: World Trade Organization, WTO) te hervormen en de strijd aan te binden tegen onbillijke handelspraktijken zoals diefstal van eigendomsrechten, gedwongen overdracht van technologie, subsidies aan de industrie, concurrentievervalsing door overheidsbedrijven en overaanbod”.

De Verenigde Staten zetten de Europese Unie al langer dan vandaag onder druk om hen te steunen in deze strijd, vooral tegen de praktijken van China op het domein van de overdracht van technologie en eigendomsrechten, maar ook tegen zijn vermeende dumpingpraktijken in de metaalsector. De invoering van douanetaksen op staal en aluminium was dus eigenlijk de figuurlijke stok achter de deur om de eurozone tot samenwerking te dwingen.

USMCA vervangt NAFTA

Eind september sloot de regering Trump een afzonderlijk akkoord af met Mexico en Canada om NAFTA te vervangen. Dit nieuwe akkoord dat de naam United States-Mexico-Canada Agreement(USMCA) meekreeg, bevat nieuwe inhoudelijke en loongerelateerde beperkingen op het domein van de autoproductie, maar ook concessies van Canada in het zuiveldossier.

Dat bedaarde de verhitte gemoederen tussen de Verenigde Staten, Mexico en Canada, iets wat we zeker niet kunnen zeggen over de relaties met China.

Terwijl de handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en hun Europese, Mexicaanse en Canadese partners in de loop van de zomer afnamen, werden de relaties tussen Washington en Peking alleen maar giftiger. Het bleek de regering-Trump trouwens menens toen ze dreigde om invoerrechten op de Chinese invoer te heffen en ze blijft vastberaden eisen dat China zijn praktijken op het gebied van toegang tot de markt en eigendomsrechten bijstelt.

Zo heeft ze haar woorden tijdens de overlegfase begin september in daden omgezet door extra invoerrechten te heffen op de invoer van Chinese producten ter waarde van 200 miljard Amerikaanse dollar. Het ging om een taks van 10%, maar dat wordt 25% in 2019. Bedoeling daarvan is om Amerikaanse importeurs ondertussen de nodige tijd te geven om andere toeleveringskanalen te vinden. China reageerde met een vergeldingsronde ter waarde van 60 miljard Amerikaanse dollar en legde klacht neer bij de WTO. Bovendien trok het land zich terug uit de voorgestelde handelsbesprekingen. Er gaapt duidelijk een niet te dichten kloof tussen het industriële beleid van Peking en de eisen van Washington op het gebied van de handelspraktijken. De kans dat er snel een oplossing voor het handelsconflict komt, is dus zo goed als onbestaand.

De escalerende handelsspanningen tussen China en de Verenigde Staten is een belangrijke factor voor de markten van Amerikaans schatkistpapier en Amerikaanse inflatiegelinkte obligaties (TIPS) om de volgende redenen:

  • potentiële negatieve gevolgen door verstoorde bevoorradingsketens met een wereldwijde impact op de bedrijfsresultaten en het bedrijfssentiment
  • een directe impact van de invoertaksen op de consumentenprijzen waardoor de inflatie met 0,2% tot 0,4% kan aantrekken. De omvang van de impact zal afhangen van de mate waarin de kosten aan de consumenten of aan de distributeurs en producenten worden doorgerekend, evenals van de eventuele tweederonde-effecten.
  • gevolgen op termijn voor de werkgelegenheid en de groei in de Verenigde Staten. De douanetaksen kunnen de wereldwijde bevoorradingsketens sterk verstoren door hun effecten op de prijzen en op de beschikbaarheid van basisproducten, half afgewerkte en afgewerkte producten. Amerikaanse producenten zullen hun Chinese leveranciers in de mate van het mogelijke moeten vervangen door andere bronnen. De storingen in de prijzen en de bevoorradingsketen kunnen negatieve gevolgen hebben voor de werkgelegenheid op de korte termijn doordat kwetsbare bedrijven over onvoldoende werkkapitaal beschikken om de kosten voor die aanpassingen te financieren.

Op middellange en lange termijn…

Op de middellange termijn kan de hervestiging van productie-eenheden op Amerikaanse bodem wel een impuls geven aan de werkgelegenheid in bepaalde sectoren van de verwerkende industrie in de Verenigde Staten.

Maar op de langere termijn…

Op de lange termijn kunnen de lagere winsten uit de wereldhandel het groeipotentieel drukken doordat landen zich minder sterk concentreren op markten die voor hen nochtans voordeliger zijn.

Die combinatie van hogere prijzen en een zwakkere langetermijngroei is een fenomeen van ‘stagflatie’. Anders gezegd: opborrelend protectionisme kan de door de mondialisering gestuwde trend van matige inflatie en krachtige wereldwijde groei van de afgelopen twintig jaar omkeren. Dat zou uiteindelijk wel gunstig zijn voor de break-eveninflatie en voorkomen dat de reële langetermijnrentes al te sterk stijgen.

Lees ook de corner ‘Markten’

Dit bericht is geplaatst in Actualiteit met de tags , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *