Het wel en wee van 10 jaar ECB

@Pexels

Door Deutsche Bank België

Is 0,11% rente op het spaarboekje het nieuwe normaal? Een terugblik op 10 jaar monetair beleid van de Europese Centrale Bank, en een vooruitblik.

Samengevat:

  • 10 jaar na de financiële crisis heeft de Europese Centrale Bank (ECB) het landschap voor Belgische spaarders en beleggers aardig hertekend.
  • Ontdek welke impact de gebeurtenissen van de afgelopen 10 jaar op uw rendement van morgen hebben.

In 2008 nam de Europese Centrale Bank (ECB) buitengewone maatregelen. Die waren nodig als reactie op de bankencrisis die Europa in het hart trof. De subprime-crisis die in de VS was ontsproten, had zich verspreid via toxische producten die op de balansen van de meeste Europese banken stonden.

  1. De Europese Centrale Brandweer

Na de eerste schokgolven, met onder meer het faillissement van de Amerikaanse investeringsbank Lehman Brothers, viel de interbancaire markt in 2008 zo goed als stil. Banken wilden geen geld meer aan elkaar uitlenen. De ECB besloot daarom al snel om de banken een onbeperkte hoeveelheid geld uit te lenen aan een vaste rente. Zo nam ze een stuk de rol van de interbancaire markt over.

  1. Van 3,75% rente naar 1% en terug naar 1,5%

De koers waartegen banken geld konden ontlenen, zakte tot 1% in mei 2009 (in najaar 2008 was dit nog 3,75%). Ondertussen had de Europese economie de ergste recessie meegemaakt sinds het interbellum. Alles wees er op dat consumentenprijzen eerder snel zouden dalen in plaats van stijgen. De beleidsrente bleef bijna twee jaar op 1% vastgenageld.

Rond die periode maakte de ECB waarschijnlijk haar enige fout. Hoewel de bankencrisis in de eurozone stilaan overvloeide naar een staatsschuldencrisis, focuste de ECB zich vooral op haar mandaat om de inflatie te beheersen. Vanaf het voorjaar van 2011 bedroeg de inflatie echter meer dan 2,5%. Dit leidde ertoe dat de ECB haar beleidsrente twee keer verhoogde tot 1,50%. Dat bleek een vergissing.

  1. Een nieuwe ECB-voorzitter, een nieuwe reeks renteverlagingen

Vlak na zijn aantreden in november 2011 gaf Mario Draghi het startschot voor nieuwe renteverlagingen in de eurozone. Aangezien de inflatie begon te dalen, totdat er uiteindelijk een dreigende deflatie ontstond (een blijvende prijsdaling), verlaagde de ECB de volgende vijf jaar de rente uiteindelijk tot 0%.

  1. Daar is de negatieve rente

Hoewel een beleidsrente van 0% ongezien was in de eurozone, ging de ECB midden 2014 nog een stapje verder. Om banken te dwingen geld uit te lenen aan bedrijven en particulieren, lanceerde de ECB een negatieve rente op geldoverschotten die banken bij de ECB parkeerden. Dat had tot gevolg dat banken moesten betalen om ongebruikt geld bij de ECB te stallen. Deze depositorente werd eerst vastgeprikt op -0,10% in juni 2014 om uiteindelijk in het voorjaar van 2016 te zakken tot -0,40%. Dat niveau is vandaag nog steeds van kracht.

  1. Opkoop van staatsobligaties

In de zomer van 2012 bereikte de schuldencrisis in Europa zijn hoogtepunt. De rente op staatsobligaties nam gestaag toe: in Ierland en Portugal klom de 10-jarige rente op nieuwe staatsobligaties boven de 10%. In Griekenland zelfs tot 30%. Die hoge rente werd onhoudbaar en de fundamenten van de eurozone vertoonden al kleine barsten. De ECB schoot de eurozone opnieuw te hulp. Ditmaal met de lancering van een gloednieuw wapen: het massaal opkopen van staatsobligaties uit de hele eurozone.

  1. “Whatever it takes”

In juli 2012 leverde de ECB-voorzitter in London zijn beroemdste toespraak af. Daar verklaarde hij dat de ECB er ten alle koste (whatever it takes)alles aan zou doen om de eurozone te redden. Op de financiële markten werd het self fulfilling-effect meteen zichtbaar: beleggers kochten opnieuw Europese schuldpapieren en de rente begon te dalen.

Hoewel de belofte om obligaties op te kopen aanvankelijk soelaas bracht, moest de ECB in 2015 nog fors optreden. Het deflatiespook dreigde op dat moment harder dan ooit. De ECB besloot daarom om niet alleen druk te zetten op de kortetermijnrente, maar ook op de langetermijnrente, via de aankoop van staatsobligaties met een looptijd van minstens 2 jaar. De maatregel werkte: op alle markten zakten de tarieven. Maar het duurde echter tot het najaar van 2016 voordat de inflatie uiteindelijk boven de 0,5% piepte, na meer dan twee jaar te hebben geflirt met de deflatiedrempel.

  1. To bubble or not to bubble

Hoewel de ECB puik huiswerk afleverde, is het beleid ook fors bekritiseerd. Haar beleid is eveneens een potentiële bron van speculatieve bubbels, met name op de vastgoed- en aandelenmarkten. De heel lage rente moedigde mensen aan om hypotheken te nemen en dreven beleggers tegelijk in de richting van aandelen. In een klimaat van lage rente bieden aandelen immers een mooier perspectief op rendement dan obligaties. De ECB verdedigde zich op deze kritiek door met enkele studies te zwaaien. Daaruit bleek dat bij gebrek aan aankopen van obligaties de inflatiesituatie slechter zou zijn geweest dan nu.

  1. Ondertussen op uw spaarboekje…

Hoe u het ook bekijkt, de afgelopen jaren had het beleid van de ECB een groot effect op alle Belgen. Terwijl u voor 2008 op gereglementeerde spaarrekeningen soms meer dan 3% rente kreeg, is dat op de meeste gezakt tot 0,11%. Hetzelfde geldt voor kasbons, obligaties en termijnrekeningen: alle vastrentende beleggingen zagen hun opbrengsten verdampen. Om toch een zeker rendement te halen, is het nu noodzakelijk om risico’s te nemen, bijvoorbeeld door te beleggen. Dit hebben veel beleggers ook gedaan, wat de aandelenindexen de afgelopen jaren de hoogte heeft ingestuwd.

  1. Wat brengt de toekomst?

Vandaag leunt de inflatie in de eurozone bijna tegen de 2% aan, wat ook de doelstelling van de ECB is. Maar het is afwachten of de prijsstijgingen van blijvende aard zijn. Toch kan de ECB het zich stilaan veroorloven om een deel van de ondersteunende maatregelen af te bouwen. Ondertussen heeft de ECB haar obligatie-aankopen verminderd en zal ze die in principe voor het einde van het jaar volledig stopzetten.

Een eerste renteverhoging wordt echter niet verwacht voor de zomer van 2019. Bovendien duurt het gewoonlijk lange tijd eer het monetaire beleid zijn stempel drukt op de hele rentecurve. En dat betekent dus ook dat de forse rentestijgingen op gereglementeerde spaarrekeningen en andere populaire beleggingen nog niet voor morgen zullen zijn.

Lees ook corner Nuttige tips

Dit bericht is geplaatst in Actualiteit met de tags , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *