Beroemde economen: Welke zijn de theorieën van Milton Friedman en de monetaristen?

@Wikipedia

Doorheen de geschiedenis hebben economen telkens in hun specifieke tijdperk fenomenen beschreven, verklaringen gegeven en daaruit theorieën afgeleid. Soms werden die theorieën herzien naar aanleiding van gebeurtenissen die zich later hebben voorgedaan.

Om de economie en de financiën beter te begrijpen of gewoon om het geheugen op te frissen, nemen we u mee op enkele korte trips in het land van de grote economen. Met toelichting door Etienne de Callataÿ, Gastdocent aan de Universiteit van Namen en Voorzitter van Orcadia Asset Management, nemen we u mee op reis met Milton Friedman. Hierna volgt een korte synthese van zijn ideeën.

Welke zijn zijn belangrijkste theorieën?

Milton Friedman, wiens familie van Hongaarse afkomst was, werd geboren in de Verenigde Staten in 1912 en is er in 2006 gestorven. Als vurig voorvechter van het liberalisme botsen zijn theorieën met deze van Keynes. Friedman is de oprichter van de befaamde school van Chicago (nu de Chicago Booth School of Business) en heeft ook de monetaristische stroom gelanceerd. In zijn theorieën verzet hij zich tegen de ideeën van Keynes over de consumptiefunctie en promoot hij de notie van natuurlijke werkloosheidsgraad. Er is een werkloosheidsgraad waaronder een economie niet mag dalen.

Hij loofde de markteconomie. Volgens hem heeft het door Keynes bewierookte herstelbeleid geen zin en dreigt het een inflatiestijging te veroorzaken. Voor monetaristen is het in de eerste plaats zaak inflatie te bestrijden. Zo stelt hij een constante groeivoet voor van de geldmassa. Hij beweert ook dat prijscontrole de prijsbepaling op basis van vraag en aanbod vervalst. Hij laat zich zeer kritisch uit over de maatregelen van de overheid tijdens de grote depressie. Volgens hem had men het geldaanbod moeten verhogen eerder dan het te verminderen. In 1956 publiceert hij « Studies in the quantity theory of money » en in 1962 « Capitalism and Freedom » waarin hij het kapitalistische model verdedigt.

Friedman is een neoliberaal. Niet alleen zegt hij dat de overheid onmachtig is om de conjuncturele dips te bestrijden, maar bovendien beweert hij ook dat hoe minder overheid er is, hoe beter de economie zich gedraagt. Hij is voorstander van privatiseringen, belastingvermindering, deregulering en is tegen de discretionaire acties van de centrale banken. Maar Friedman weet ons ook te verrassen. Zo is hij voorstander van een universeel inkomen, de afschaffing van de verplichte dienstplicht. Ook gaat hij in de aanval tegen monopoliesituaties of morele oordelen in de economie. Hij meent ook dat het economische liberalisme het mogelijk kan maken te komen tot een politieke liberalisering, een argument dat hij gebruikte om zijn samenwerking met de Chileense dictator Pinochet te rechtvaardigen.

Milton Friedman ontving in 1976 de Nobelprijs voor economie. Hij heeft zeer veel invloed gehad op het economische en monetaire beleid in heel wat landen in de jaren 80. Zo waren Ronald Reagan en Margaret Thatcher aanhangers van het monetarisme en voerden ze een zeer liberaal beleid.

Wat rest nog vandaag van de erfenis van Milton Friedman?

Friedman blijft een referentie in de lessen economie en financiële theorie in 2017. Maar hoe heeft hij zijn stempel gedrukt op de economie van de twintigste eeuw? Zijn impact op de economie kan in drie punten worden uitgelegd. Ten eerste moeten we toegeven dat Friedman na de crisis van 1929 een analyse ex post heeft gemaakt die vrij overtuigend is. Zijn kwantitatieve benadering van geld blijkt vandaag echter een beetje simplistisch en restrictief te zijn. Vervolgens heeft Friedman de theorie geformuleerd die consumptie vastklikt aan permanent inkomen. Deze theorie stelt dat consumenten niet consumeren op basis van hun huidig inkomen, maar wel op basis van hun toekomstig inkomen, hun verwachtingen over gans hun inkomen voor de rest van hun leven. Het is dan ook volgens Friedman niet nodig om in geval van een recessie een budgettaire impuls te geven, aangezien de consument zijn gedrag niet zal veranderen. Zo staat hij lijnrecht tegenover Keynes.

Ten derde hekelt Friedman, wat het economische stabilisatiebeleid betreft, het door Keynes bejubelde overheidsactivisme. De overheid moet niet optreden bij conjuncturele dips. Niet alleen heeft de consumptie daar weinig aan, maar bovendien duurt het zo lang eer interventies van de overheid hun effect sorteren dat ze veel te laat komen, namelijk wanneer de economie opnieuw opveert, waardoor een effect wordt gecreëerd dat tegengesteld is aan het initieel verwachte effect. Friedman beweert ook dat er een natuurlijke werkloosheidsgraad is waaronder men niet mag dalen door budgettair of monetair activisme. Volgens hem kan werkloosheid maar worden teruggeschroefd door de markt te hervormen, namelijk het minimumloon verminderen, de macht van de vakbonden verkleinen of de machtsconcentraties in bedrijven te bestrijden.

Zijn deze theorieën vandaag nog relevant? Niet echt. We hebben bij de crisis van 2008 gezien dat de regeringen hebben kunnen bijdragen om de economische activiteit te stabiliseren. Maar daar waar Milton Friedman een zeer grote invloed heeft gehad op het economische beleid in de jaren 80-90, is hij nu op zijn retour. Na de crisis van 2008 heeft men de excessen van de deregulering kunnen vaststellen en spot men met de theorieën van Friedman of betreurt men eerder de effecten ervan. In de economie van vandaag heeft men een andere visie op de rol van de overheid. Nu lijkt het wenselijk aan te dringen op een interventie van de overheid in de economie, maar voor zover die interventie efficiënt is. Friedman heeft dus geen succes meer en zijn ideeën lijken in vele opzichten achterhaald door de recente gebeurtenissen en de schade die de deregulering heeft teweeggebracht.

Lees ook:

Wat is keynesianisme en wat is monetarisme?

Welke zijn de theorieën van Adam Smith?

Welke zijn de theorieën van David Ricardo?

Welke zijn de theorieën van Thomas Malthus?

Welke zijn de theorieën van John Maynard Keynes?

Ce contenu a été publié dans Club der wijzen, avec comme mot(s)-clé(s) , , , , . Vous pouvez le mettre en favoris avec ce permalien.

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *