Voor een betere efficiëntie van de overheid en de administratie

IMG_1491 - Version 3Etienne de Callataÿ, Econoom Bank Degroof en gastdocent universiteit van Namen, Alexandre de Streel, Prof. universiteit van Namen, Olivier Lefebvre, Dokter in de economie, Luc Leruth, Prof. ULg, Pierre Pestieau, Prof. ULg en Prof. CORE

Samenvatting door Isabelle de Laminne

Het is vaak eenvoudiger structurele maatregelen voor te stellen met betrekking tot de inkomsten van de staat dan adviezen te formuleren over hoe de overheid efficiënter kan zijn. De economen kunnen echter niet omheen dit belangrijk aspect en, ook al is het moeilijk, ze kunnen dit soort analyse niet opzij schuiven. De eerste stap hiervoor is de kosten van de administratieve lasten te vermelden. Volgens het Planbureau bedroegen in 2012 de totale kosten van de administratieve lasten van ondernemingen en zelfstandigen 6,36 miljard euro, waarvan 5,13 miljard euro (of 1,37% van het bbp) wegen op de ondernemingen (vooral de kleine) en 1,23 miljard euro (of 0,33 van het bbp) wegen op de zelfstandigen (hoofdzakelijk de dienstensector). Laten we hier even in herinnering brengen dat die lasten slechts een deel vertegenwoordigen van de kosten van het overheidsoptreden. Daarbij komen nog de bezoldiging van de ambtenaren en, vooral, de mogelijke belemmering voor de economische activiteit.

Kosten van de controles

Een studie van de Europese Commissie op basis van de door de OESO in 2011 verzamelde gegevens geeft de gemiddelde kosten weer van de inning van de belastingen in de Europese Unie voor 100 inkomsteneenheden. In die tabel hebben landen zoals Polen, Slovakije, België, Bulgarije, Tsjechië, Duitsland en Portugal hoge kosten bij het innen van belastingen. Wat de administraties betreft, heeft het IMF in zijn ROSC-verslag van 2008 de kosten voor controle onder de loep genomen. Volgens dit verslag zouden de interne-auditprocedures kunnen worden verbeterd, gecoördineerd en vereenvoudigd door het aantal interne controles en audits te verminderen. Hierdoor zouden overbodige controles kunnen worden weggewerkt. Wat de efficiëntie van de fiscale administraties betreft, behoort België niet tot de beste leerlingen van de klas. In ons land zijn er zoveel belastingcontroleurs als in Nederland en dit voor een veel kleinere bevolking. De Belgische belastingcontroleurs moeten per jaar een bepaald aantal controles uitvoeren. Dit is een slechte indicator, want de controle kan betrekking hebben op meer of minder grote sommen. Bovendien komen de geïdentificeerde bedragen niet noodzakelijk overeen met de effectief ingevorderde bedragen. De OESO merkt echter op dat de cijfers in de vergelijkingen tussen landen met betrekking tot efficiëntie, voorzichtig moeten worden benaderd, omdat de variabelen tussen landen verschillend zijn (verschillende belastingvoeten, verschillende aard van geïnde belastingen, …).

Stimulansen en vereenvoudiging

Het staat vast dat onze administraties efficiënter kunnen worden bestuurd. Maar, hoe kan de administratie efficiënter worden? Hoe worden ambtenaren productiever? In dit domein is het zeer moeilijk kwantificeerbare maatregelen voor te stellen. Om die doelstellingen te bereiken, is het wellicht beter zich te focussen op bepaalde principes. In dit kader zou een eerste voorstel erin kunnen bestaan om in de eerste plaats te werken aan de stimulansen dan wel aan de bepaling van de te bereiken doelen (aantal dossiers, bijvoorbeeld). Er bestaan echter in abstracto geen goede stimulansen. Men moet ook (en vooral) “eenvoudig” denken. De vereenvoudiging van de reglementen, de versoepeling van de procedures en het gebruik van het gezond verstand moeten leiden tot eenvoudigere procedures die minder tijd en mensen vergen. Deze maatregelen moeten worden genomen op elk niveau van de administratie. Dit gaat ook via de educatie van en de informatie aan zowel ambtenaren als burgers. Daarvoor moet het gebruik worden aangemoedigd van IT- en technologische middelen binnen de administratie en naar de bevolking toe.

Ook het “angstgevoel”, dat vaak voorkomt in de administratie moet worden bestreden. Heel wat handelingen worden gesteld als “paraplu”-reflex: om narigheden te vermijden, worden de taken of controles vermeerderd. Tijd is zelden iets waarmee rekening wordt gehouden in de administratie. Daardoor loopt de verhouding risico/rendement scheef. De rol van de dienstchef is dikwijls fundamenteel om ambtenaren beter te laten presteren. Er moeten dus managementbeginselen worden ingevoerd om de efficiëntie van de diensten te verbeteren. De goede managementpraktijken die in sommige diensten werden vastgesteld, zouden als voorbeeld moeten dienen voor andere diensten.

Internationaal voorbeeld

Het is interessant te kijken naar hoe men in het buitenland de overheidsfinanciën beheert. Zo zou België zich kunnen laten inspireren door de Organieke wet betreffende de financieringswetten die in 2001 in Frankrijk werd goedgekeurd. Ze is gebaseerd op twee beginselen: op een samenhang in de prestaties van het openbaar bestuur en een betere transparantie van de begrotingsinformatie, zodat het parlement een nauwere controle kan instellen. Het zijn de resultaten die belangrijk zijn en niet de middelen. Het duurde echter 10 jaar vooraleer het Franse Rekenhof een evaluatie ervan maakte.

Ook het belang van een evaluatiebeleid en impactstudies van de projecten die worden gevoerd in andere landen kan hier worden vermeld. We zouden ons hier kunnen inspireren op wat de Verenigde Staten doet. Dit land heeft een evaluatiecultuur die ongetwijfeld ontbreekt op het oude continent. Wanneer beleidslijnen worden opgesteld, moet er een systeem van voortdurende evaluatie zijn door middel van verschillende economische middelen. Een systematische benadering van de evaluatie van de door de overheid opgestelde beleidslijnen zou het mogelijk moeten maken de efficiëntie van het overheidsbeleid te meten en ongetwijfeld te verbeteren. Het zou verkeerd zijn te denken dat de publiek-private samenwerking een mirakeloplossing zou zijn om de efficiëntie van de administratie te verhogen. Ze kan niet altijd de inefficiënties in de openbare sector oplossen of verminderen. Tot slot is het vooral de cultuur van de administratie die zou moeten evolueren om de efficiëntie ervan te verbeteren.

Hier vindt u de link naar het volledige document “Economische denkpistes en inzichten – Voor een efficiënter overheidsbeleid”

Dit bericht is geplaatst in Club der wijzen met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *